Pengumuman bahawa bekalan gas Sabah dijangka meningkat daripada sekitar 700 MMscfd kepada 1,350 MMscfd menjelang 2030 adalah satu perkembangan yang sangat penting untuk masa depan negeri kita.
Ini bukan peningkatan kecil. Bekalan gas Sabah dijangka hampir berganda, disokong oleh tujuh projek pembangunan luar pesisir termasuk pembangunan empat medan gas baharu.
Sebagai anak Sabah, saya melihat perkembangan ini dengan penuh kegembiraan dan harapan.
Namun bagi saya, angka 1,350 MMscfd itu bukanlah ukuran terakhir kejayaan kita.
Ukuran yang lebih penting ialah apa yang dapat kita bina daripada sumber tersebut untuk Sabah dan rakyatnya.
Sabah sememangnya kaya dengan sumber. Kita mempunyai minyak, gas, tanah, laut serta kedudukan geografi yang strategik.
Cabaran kita sekarang ialah memastikan kekayaan sumber ini diterjemahkan kepada kekuatan ekonomi yang boleh dirasai oleh rakyat Sabah.
Gas yang dikeluarkan dari bumi Sabah jangan hanya dilihat sebagai komoditi.
Ia mesti menjadi pemangkin kepada pembangunan negeri.
Gas itu mesti membantu menyediakan bekalan elektrik yang lebih stabil. Daripada tenaga yang stabil, kita boleh menarik lebih banyak pelaburan. Daripada pelaburan, kita membina industri. Daripada industri, kita membuka pekerjaan dan peluang perniagaan kepada rakyat Sabah.
Sebab itu saya melihat Pelan Bekalan dan Penghantaran Gas Jangka Panjang 2025 serta Pelan Pembangunan Gas Pantai Timur Sabah sebagai langkah yang penting dalam usaha membina asas ekonomi Sabah untuk jangka panjang.
Gas Sabah mesti menggerakkan industri Sabah
Apa yang menarik ialah permintaan tambahan terhadap gas ini bukan hanya datang daripada sektor eksport.
Ia turut melibatkan loji janakuasa baharu dan pelaburan pembuatan di sepanjang koridor Pantai Barat yang merangkumi KKIP, SOGT di Kimanis, SOGIP di Sipitang sehingga terminal gas di Labuan. PFLNG3 juga merupakan antara pemacu permintaan tambahan tersebut.
Ini menunjukkan bahawa kita sedang bergerak ke arah penggunaan sumber gas sebagai salah satu asas kepada pembangunan tenaga dan perindustrian.
Arah ini mesti kita perkuatkan.
Kita tidak mahu Sabah sekadar menjadi tempat sumber dikeluarkan.
Kita mahu lebih banyak aktiviti ekonomi dibina di Sabah daripada sumber tersebut.
Kita mahu kilang.
Kita mahu industri hiliran.
Kita mahu syarikat tempatan berkembang.
Kita mahu vendor Sabah mendapat peluang.
Dan paling penting, kita mahu lebih ramai anak Sabah menjadi jurutera, teknologis, profesional dan usahawan dalam industri ini.
Pantai Timur tidak boleh ketinggalan
Saya juga melihat pembangunan Mutiara Cluster di luar pesisir Sandakan sebagai satu perkembangan yang sangat strategik.
Pelan Pembangunan Gas Pantai Timur Sabah mengesahkan bahawa sumber gas Mutiara boleh dibangunkan untuk membekalkan loji janakuasa gas baharu di Taman Perindustrian Sawit Kinabalu Sandakan serta membolehkan stesen janakuasa Sabah Electricity di Batu Sapi beralih daripada diesel kepada turbin berasaskan gas.
Lebih penting lagi, ini membuka jalan kepada Pantai Timur untuk menjana bekalan elektrik berasaskan gas sendiri tanpa bergantung sepenuhnya kepada penghantaran bekalan dari Pantai Barat.
Malah, kerangka komersial bagi pembangunan Mutiara telah mula digerakkan melalui Heads of Agreement antara Sabah Energy Corporation dan PETRONAS, dengan sasaran gas pertama pada awal 2029.
Bagi saya, kita perlu melihat perkara ini lebih jauh daripada sekadar sebuah projek tenaga.
Kita perlu melihat rangkaian kesannya kepada ekonomi.
Gas menghasilkan tenaga. Tenaga menarik industri. Industri membawa pelaburan. Pelaburan mewujudkan pekerjaan dan peluang perniagaan.
Kalau rantaian ini dapat dibina dengan baik, Sandakan dan Pantai Timur Sabah mempunyai peluang untuk membentuk satu lagi pusat pertumbuhan ekonomi negeri.
Ini penting kerana pembangunan Sabah mesti lebih seimbang.
Kita mahu pertumbuhan bukan hanya tertumpu di Pantai Barat, tetapi turut berkembang di Sandakan dan kawasan Pantai Timur.
Lebih banyak nilai mesti kekal di Sabah
Pada masa yang sama, apabila bekalan gas meningkat hampir dua kali ganda, kita juga perlu memastikan nilai ekonomi yang diperoleh Sabah meningkat bersama-sama.
Kita perlu melihat bukan sahaja kepada hasil kerajaan negeri.
Kita juga perlu melihat penyertaan syarikat Sabah, kontrak kepada vendor tempatan, peluang pekerjaan, pemindahan teknologi, pembangunan industri hiliran serta peluang kepada usahawan dan profesional Sabah.
Di sinilah peranan institusi negeri seperti SMJ Energy dan Sabah Energy Corporation menjadi semakin penting.
Institusi Sabah sudah terlibat dalam ekosistem perancangan gas bersama PETRONAS, ECoS serta kementerian negeri yang berkaitan.
Langkah seterusnya ialah memastikan penyertaan ini terus berkembang dan akhirnya menghasilkan lebih banyak nilai ekonomi kepada negeri.
Kita mahu Sabah bergerak semakin jauh dalam rantaian nilai.
Daripada pengeluaran sumber kepada pemprosesan.
Daripada pemprosesan kepada industri hiliran.
Daripada industri kepada syarikat tempatan.
Dan daripada syarikat tempatan, kita mahu lahir lebih ramai tenaga profesional dan usahawan Sabah.
Kita perlu fikir Sabah selepas minyak dan gas
Ada satu perkara yang juga perlu kita fikirkan dari sekarang.
Minyak dan gas adalah sumber yang terbatas.
Suatu hari nanti pengeluarannya akan menurun.
Sebab itu tempoh ketika Sabah masih mempunyai kekayaan sumber ini mesti digunakan untuk membina aset ekonomi yang boleh bertahan lebih lama daripada sumber itu sendiri.
Gunakan hasil dan kelebihan minyak serta gas hari ini untuk membina sistem tenaga, kawasan perindustrian, infrastruktur, syarikat tempatan, teknologi dan modal insan.
Kalau kita berjaya melakukannya, generasi akan datang bukan sekadar mewarisi cerita bahawa Sabah pernah kaya dengan minyak dan gas.
Mereka akan mewarisi ekonomi yang dibina daripada kekayaan tersebut.
Sebab itu menjelang 2030, apabila bekalan gas Sabah meningkat daripada 700 MMscfd kepada 1,350 MMscfd, kita juga mahu melihat peningkatan dalam pelaburan, industri, pekerjaan, kontrak tempatan, penyertaan syarikat Sabah dan pendapatan rakyat.
Kerajaan negeri telah meletakkan asas dan hala tujunya.
Sekarang kita perlu memastikan pelaksanaannya memberikan kesan sebesar mungkin kepada rakyat.
Matlamat kita bukan sekadar mahu Sabah menjadi pengeluar gas yang besar.
Kita mahu kekayaan sumber Sabah menjadi asas kepada sebuah ekonomi yang lebih besar, lebih berdaya tahan dan lebih bernilai tinggi.
Kerana akhirnya, gas akan berkurangan.
Tetapi industri yang kita bina boleh kekal.
Syarikat Sabah yang kita bangunkan boleh terus berkembang.
Kemahiran yang kita berikan kepada anak-anak Sabah boleh diwariskan kepada generasi seterusnya.
Sebab itu persoalan kita bukan lagi sekadar berapa banyak gas yang Sabah ada.
Persoalan yang lebih penting ialah:
Apa yang kita akan bina untuk rakyat Sabah daripada gas yang Sabah ada?
Gas Sabah mesti membina Sabah.
