Isu kenaikan harga diesel hangat diperdebatkan sekarang khususnya di Semenanjung Malaysia. Pelaksanaan rasionalisasi subsidi telah menimbulkan ketidakpuasan hati dalam kalangan rakyat dan pemain industri yang berdepan peningkatan kos operasi serta tekanan terhadap harga barang. Dalam suasana ini, muncul persoalan yang semakin kerap dibangkitkan. Mengapa Sabah dan Sarawak masih mengekalkan subsidi diesel sedangkan pengguna di Semenanjung terpaksa menanggung kenaikan harga
Dalam perbahasan dasar awam Malaysia hari ini, isu subsidi diesel sering dilihat melalui satu lensa besar iaitu beban fiskal kepada kerajaan Persekutuan. Namun apabila angka angka dipecahkan secara lebih terperinci, satu realiti yang jarang dibincangkan secara mendalam mula muncul. Struktur penggunaan diesel antara Semenanjung dan Borneo sebenarnya tidak seimbang dan implikasinya terhadap dasar subsidi jauh lebih kompleks daripada sekadar angka perbelanjaan negara.
Data terkini Mac 2026 menunjukkan penggunaan diesel Malaysia sekitar 82.8 juta tong setahun. Daripada jumlah ini, hanya sekitar 10.5 juta tong digunakan di Sabah dan 9.1 juta tong di Sarawak. Gabungan kedua duanya hanya mewakili kira kira 23.6 peratus daripada keseluruhan penggunaan negara. Sebaliknya, lebih 76 peratus penggunaan berlaku di Semenanjung Malaysia.
Angka ini bukan sekadar statistik. Ia adalah asas kepada satu persoalan dasar yang lebih besar. Adakah rasional ekonomi untuk menyamakan pendekatan subsidi diesel antara wilayah yang berbeza dari segi struktur ekonomi dan geografi
Ketidakseimbangan Struktur Penggunaan Siapa Sebenarnya Menanggung Beban
Jika dilihat secara makro, beban subsidi diesel negara sebenarnya banyak dipacu oleh penggunaan di Semenanjung. Ini bermakna sebarang rasionalisasi subsidi yang menyasarkan pengurangan perbelanjaan kerajaan secara besar besaran akan memberi kesan paling signifikan di Semenanjung, bukan di Sabah dan Sarawak.
Dalam konteks ini, mengekalkan subsidi diesel di Borneo bukanlah satu anomali dasar, tetapi satu bentuk penyesuaian berdasarkan realiti penggunaan.
Lebih penting, jika kerajaan memilih untuk mengekalkan subsidi di Sabah dan Sarawak, impaknya terhadap keseluruhan fiskal negara adalah relatif kecil. Dengan hanya sekitar 19.6 juta tong penggunaan tahunan, kos subsidi di dua negeri ini tidak akan menjadi faktor dominan dalam defisit fiskal negara.
Ini membawa kepada satu kesimpulan awal. Naratif bahawa subsidi diesel di Sabah dan Sarawak adalah beban besar kepada negara tidak disokong sepenuhnya oleh struktur penggunaan sebenar.
Sumbangan Petroleum Dimensi yang Sering Terlepas Pandang
Namun analisis tidak boleh berhenti pada penggunaan semata mata. Dimensi kedua yang lebih penting ialah sumbangan hasil petroleum.
Dalam tempoh 2018 hingga 2024, Sabah dan Sarawak dianggarkan menyumbang sekitar RM490 bilion kepada industri petroleum negara. Ini termasuk hasil daripada pengeluaran minyak dan gas, pelaburan huluan, serta aktiviti berkaitan.
Jika dibandingkan dengan nilai subsidi diesel yang dinikmati di kedua dua negeri ini, jurangnya sangat besar.
Secara prinsip ekonomi, ini menimbulkan satu persoalan keadilan fiskal. Adakah munasabah untuk melihat subsidi diesel di Sabah dan Sarawak sebagai subsidi semata mata, atau sebenarnya ia lebih tepat dilihat sebagai sebahagian kecil daripada pulangan ekonomi kepada wilayah yang menyumbang secara signifikan kepada hasil negara
Dalam banyak sistem persekutuan di dunia, wilayah pengeluar sumber asli lazimnya menerima bentuk pampasan atau perkongsian hasil yang lebih besar sama ada melalui royalti, pelaburan infrastruktur, atau subsidi bersasar. Dalam konteks Malaysia, subsidi diesel di Sabah dan Sarawak boleh ditafsirkan sebagai salah satu mekanisme tidak langsung ke arah imbangan tersebut.
Realiti Geografi Borneo Kos Hidup yang Tidak Terlihat di Atas Kertas
Perbezaan paling ketara antara Semenanjung dan Borneo bukan sekadar angka ekonomi, tetapi realiti geografi.
Sabah dan Sarawak berhadapan dengan jarak antara bandar yang jauh dan berselerak, kawasan luar bandar yang luas dan sukar diakses, kebergantungan tinggi kepada pengangkutan darat dan laut, serta infrastruktur logistik yang tidak sepadat Semenanjung.
Dalam keadaan ini, diesel bukan sekadar bahan api tetapi nadi kepada pergerakan ekonomi harian.
Kos pengangkutan barang ke kawasan pedalaman, operasi nelayan, aktiviti pertanian, serta rantaian bekalan asas semuanya bergantung kepada diesel. Tanpa subsidi, kos ini akan meningkat secara langsung dan akhirnya dipindahkan kepada pengguna melalui harga barang yang lebih tinggi.
Berbeza dengan Semenanjung yang mempunyai rangkaian lebuh raya yang lebih efisien dan alternatif logistik yang lebih pelbagai, ekonomi di Sabah dan Sarawak tidak mempunyai ruang fleksibiliti yang sama.
Oleh itu dari sudut dasar, subsidi diesel di Borneo bukan sekadar soal bantuan tetapi soal kestabilan kos sara hidup.
Naratif Borneo Menyumbang Antara Sentimen dan Rasional
Dalam wacana awam, sering muncul naratif bahawa Sabah dan Sarawak menyumbang sebahagian besar hasil petroleum negara malah ada anggaran yang meletakkan angka melebihi 60 peratus.
Walaupun angka tepat boleh diperdebatkan bergantung kepada metodologi, sentimen di sebalik naratif ini tidak boleh diabaikan.
Ia mencerminkan persepsi masyarakat bahawa terdapat ketidakseimbangan antara sumbangan dan pulangan.
Dalam konteks ini, subsidi diesel menjadi simbol bukan sekadar dasar ekonomi tetapi juga isyarat pengiktirafan terhadap peranan Sabah dan Sarawak dalam ekonomi nasional.
Mengabaikan dimensi ini boleh membawa kepada implikasi politik dan sosial yang lebih besar, terutama dalam era di mana isu MA63, autonomi negeri, dan keadilan wilayah semakin mendapat perhatian.
Ke Arah Dasar yang Lebih Seimbang
Apa yang jelas, pendekatan satu dasar untuk semua dalam isu subsidi diesel mungkin tidak lagi relevan dalam konteks Malaysia yang pelbagai.
Sebaliknya pendekatan yang lebih berlapis perlu dipertimbangkan.
Rasionalisasi bersasar di Semenanjung perlu difokuskan kepada sektor atau pengguna besar bagi mengurangkan ketirisan dan beban fiskal.
Pengekalan atau penyesuaian subsidi di Sabah dan Sarawak perlu mengambil kira realiti geografi dan kos logistik.
Integrasi dengan dasar pembangunan wilayah perlu diperkukuh supaya subsidi tidak berdiri sendiri tetapi menjadi sebahagian daripada strategi besar mengurangkan jurang pembangunan.
Ketelusan dalam perkongsian hasil petroleum juga penting supaya naratif menyumbang dan menerima dapat diurus dengan lebih objektif dan berasaskan data.
Penutup: Subsidi atau Keadilan
Akhirnya, persoalan tentang subsidi diesel di Sabah dan Sarawak bukan sekadar soal angka dalam bajet negara.
Ia adalah persoalan tentang bagaimana Malaysia mentafsir keadilan dalam sebuah negara persekutuan.
Apabila dilihat secara menyeluruh daripada struktur penggunaan, sumbangan petroleum hinggalah kepada realiti geografi, jelas bahawa subsidi diesel di Borneo tidak memberi tekanan besar kepada fiskal negara.
Sebaliknya ia berfungsi sebagai penstabil ekonomi wilayah dan dalam erti kata yang lebih luas sebagai sebahagian daripada keseimbangan antara sumbangan dan pulangan.
Dalam dunia dasar awam, tidak semua perkara boleh diukur dengan angka semata mata. Ada kalanya dasar yang kelihatan kecil dari sudut fiskal sebenarnya besar dari sudut keadilan.
Dan dalam konteks Sabah dan Sarawak, subsidi diesel mungkin berada tepat di persimpangan antara kedua duanya.
